مشاوره تحصیلی| چگونه موثرتر درس بخوانیم؟

بسیاری از دانش‌آموزان تصور می‌کنند ساعات طولانیِ درس‌خواندن بهترین راه برای موفق‌ شدن است اما پژوهش‌ها نشان می‌دهند دانش‌آموزان موفق الزاما بیشتر درس نمی‌خوانند؛ آن‌ها فقط به‌گونه‌ای موثرتر درس می خوانند

 ثبت مطالب در حافظه سه مرحله دارد: «رمزگردانی»، «ذخیره» و «بازیابی». رمزگردانی به‌معنای تبدیل اطلاعات به کدهایی قابل ثبت در حافظه است. ذخیره یعنی نگهداری این اطلاعات رمزگذاری‌شده و بازیابی به‌معنای فراخوانی اطلاعات ثبت‌شده در حافظه و یادآوری آن‌هاست. اخلال در هریک از این مراحل، یادگیری را دچار مشکل می‌کند. بسیاری از دانش‌آموزان تصور می‌کنند ساعات طولانیِ درس‌خواندن بهترین راه برای موفق‌ شدن است اما پژوهش‌ها نشان می‌دهند دانش‌آموزان موفق الزاما بیشتر درس نمی‌خوانند؛ آن‌ها فقط به‌گونه‌ای موثرتر درس می‌خوانند. استفاده از شیوه‌های اشتباه مطالعه سبب می‌شود سه مرحله گفته‌شده به‌درستی طی نشود و درس خواندن تنها به کاری پرزحمت و بی‌فایده تبدیل شود. باهم برخی از شیوه‌های صحیح و موثر مطالعه را بررسی کنیم:


 مطالعه کوتاه و مکرر| به‌جای تکرار مطالب طولانی در یک بازه‌ بدون وقفه، هر عنوان را به مدتی کوتاه اما در چندین روز متوالی مطالعه کنید. این شیوه، از مطالعه انبوه موثرتر است و سبب بهبود یادآوری می‌شود. ساختن فلش‌کارت‌ می‌تواند برای این مرورهای مکرر مفید باشد. برای این‌کار باید جعبه‌‌ای با بخش‌های متعدد داشته‌باشید. مطالب را به قسمت‌های کوچک تقسیم کنید و روی کارت‌ها بنویسید. کارت‌هایی را که بر مطالب آن مسلط هستید، در یک بخش قرار دهید و آن‌ها را سه روز بعد مرور کنید. کارت‌هایی را که بر آن‌ها تسلط نسبی دارید، در بخشی مجزا قرار بدهید و دو روز بعد مرور کنید و آن‌هایی را هم که به‌خوبی به یاد نمی‌آورید، در بخش دیگری قرار بدهید و روز بعد مرور کنید.

 

 آزمون‌گیری از خود| طرح سوال و آزمون دادن، یکی از شیوه‌های فعالانه برای تمرینِ بازیابی مطالب است. تصور کنید معلم هستید و می‌خواهید از دانش‌آموزا‌ن‌تان امتحان بگیرید. چه سوالاتی می‌تواند آن‌ها را به‌خوبی ارزیابی کند؟ انواعی از سوالات تستی، تشریحی، کوتاه‌پاسخ و... طراحی و پاسخ آن‌ها را در فواصل زمانی گوناگون مرور کنید. برخلاف امتحانات مدرسه که ممکن است چندان خوشایند نباشد، می‌توانید آزمون‌گیری از خود را به فرایندی فعال، مشارکتی و جذاب تبدیل کنید. برای مثال با دوستان‌تان قرار بگذارید که از این روش استفاده کنید، سوالات‌تان را با یکدیگر به‌اشتراک بگذارید یا با تشکیل گروه‌های کوچک، آزمون را به یک مسابقه گروهی تبدیل کنید.


بازتعبیر مطالب| بسیاری از دانش‌آموزان گمان می‌کنند هرچه بیشتر مطالب را مطابق با کتاب به‌خاطر بیاورند، بیشتر بر آن مسلط شده‌اند. از این رو به تکرار خط‌به‌خط کتاب می‌پردازند تاجایی‌که بتوانند عینا مطالب را تکرار کنند. این تکرار طوطی‌وار نقشی در یادگیری عمیق ندارد و پس از چند روز، هیچ اثری از آن باقی نخواهد ماند. تصور کنید قرار است مطالب را برای فردی که چندسال از شما کوچک‌تر است، والدین‌تان، فردی که سواد کمی دارد یا یک فرد متخصص توضیح دهید. آیا تکرار جملات کتاب برای تمامی این افراد به‌یک‌اندازه موثر خواهد بود؟ به‌جای تکرار طوطی‌وار، مطالب را از آنِ خود کنید و به زبان خود بیان کنید. عالی‌ترین سطح یادگیری، دستیابی به توانایی توضیح‌دادن برای دیگران است.


 گسترش دانش| به‌جای حفظ کردن صرف مطالب، درباره آن‌ها تأمل کنید. با دیدی کنجکاوانه و نقادانه به موضوعات بنگرید. درباره هر موضوع، به این فکر کنید که چه سوالات و ابهاماتی وجود دارد؟ چه تبیین‌ها و توضیحات بهتری می‌تواند ارائه شود؟ چه فرضیات و نتیجه‌گیری‌هایی می‌توان ارائه داد؟ چه کاربردهای عملی‌ وجود دارد؟ کدام مسیرها در آینده از این حیطه تأثیر خواهند گرفت؟ پیوند مطالب را با دانش قبلی خود کشف کنید، درباره کلیدواژه‌ها و قسمت‌های مهم در اینترنت یا کتاب‌ها جست‌وجو کنید. با دوستان‌تان به بحث و گفت‌و‌گو بنشینید و دانش‌تان را عمیق کنید و گسترش دهید.   

 

منبع: خراسان

13 مهر, 1400 12:26